(Xây đắp) - Đông đảo các quy hoạch phát triển của vn đều bị phá đổ vỡ chỉ trong một thời gian ngắn thực hiện đã gây phung phí khoáng sản đất đai, nguồn lực của giang sơn. Thiếu cơ sở vật chất dữ liệu kỹ thuật, góc nhìn ngắn hạn là duyên do của thực trạng này. Hà Nội cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó.
Quá chuyên chở: Tắc trục đường - sốt đất
Hơn 7 năm trước, khi quy hoạch Hà Nội mở rộng chưa được phê duyệt, một KTS đã dự đoán rằng, chỉ trong vòng 10 năm tới đô thị Thủ đô sẽ phải đương đầu với hiện trạng tắc con đường và quá tải cục bộ tại rộng rãi khu vực. Khác biệt, với việc quy hoạch dồn nén các khu thị trấn “chỉ để ở” phía Tây Thủ đô, sẽ khiến phổ biến tuyến tuyến đường xuyên tâm của Hà Nội trở thành những “cống người” vào mỗi sáng sớm hay lúc chiều xuống.
Và, chẳng phải đợi tới 10 năm, sau 5 năm, Thủ đô đã thực sự hình thành đa dạng “cống người” trên các trục tuyến đường xuyên tâm.
Nhìn lại sự phát hành của Thủ đô, sau gần 10 năm mở rộng, diện tích nội đô đã tăng gấp đôi, gấp ba, nhưng chủ chốt phân lô, bán nền. Các chỉ số về diện tích đất công cộng, cây cỏ, con đường sá, cầu cống… được quy hoạch theo kiểu tùy hứng, chỉ áp dụng trong từng dự án nhỏ xíu lẻ. Rồi các khu kĩ nghệ, khu giễu cợt xuất mọc lên rầm rịt, nhưng không có nhà ở đi kèm. Và tất đã xảy ra tình trạng dồn cục khi chuyển động trong khoảng nơi ở trong TP đến nơi làm việc.
Trong quy hoạch phát hành Thủ đô trước đó, 9 KCN cũ kết bè với hàng loạt các KCN mới đã chia thành một vòng đai phong toả Hà Nội. Hậu quả, trong khoảng bất kỳ hướng gió nào, về mùa đông cũng như mùa hè không khí ô nhiễm kĩ nghệ đều thổi vào nội thành. Khác biệt, với Thủ đô mở mang, nguy cơ ô nhiễm ngay trong lõi thị trấn đã hiển hiện.
Và để giải quyết “sai lầm” này, suốt hơn một thập kỷ qua, Hà Nội đã cố gắng di dời các cơ sở vật chất kĩ nghệ ra khỏi vùng lõi, nhưng những khó khăn về đất đai, biến đổi công nghệ… làm cho kế hoạch luôn chậm trễ. Tham vọng chuyển toàn bộ hạ tầng kĩ nghệ ra khỏi Hà Nội cũng chạm mặt phần lớn trở lực. Chứng cứ là, khi lập thị xã mới Hoàng Mai (gồm một phần huyện Thanh Trì) thì các cụm kĩ nghệ đó giờ lại nằm gọn trong nội đô (thuộc Q.Hoàng Mai). Vậy là, hy vọng nội đô “sạch bóng KCN gây ô nhiễm”, một lần nữa phải chuyển thời điểm!
Ngay ở các trung tâm, quy hoạch gọn nhẹ trước kia cũng bị phá đổ vỡ khi chính quyền cho phép xây đắp hàng loạt cao ốc làm cho cơ sở bị quá vận chuyển dẫn đến cống sập, cây xanh bị chặt hạ và các phương tiện liên lạc bị “hút” vào. Tiêu biểu phải kể tới đoạn đường Nguyễn Chí Thanh từng được mệnh danh “kiểu mẫu”, hấp dẫn nhất Hà Nội. Với chiều dài 1,8 cây số, các ưu điểm về cây cỏ, mặt nước, không gian… kể trong khoảng khi được “phong hạng”, bây giờ đã “bị” người ta cấy vào đó đủ loại nhà cửa đồ sộ. Mật độ dân số tăng vọt, giao thông quá tải, tuyến phố Nguyễn Chí Thanh đang có nguy cơ bị “xuống hạng”.
Do quy hoạch chắp vá, góc nhìn ngắn hạn với mong muốn khai thác nhanh, hàng ngàn dự án bao quanh các TP cũng đã được biến đổi mục đích cho hàng trăm Cty kinh doanh đất trên giấy với cơ sở chắp vá, nhất thời bợ. Thế là thị trấn lên cơn sốt đất. Trạng thái đầu cơ đất với cách khiến cho ma mãnh “cho công trình, cấp công trình và chạy dự án” càng góp phần cho bức tranh “nhà nhà làm quy hoạch” lộ rõ. Trong cơn quay cuồng đó, các nhà đầu tư khắp nơi đổ về, kể cả nước ngoài, đã đẩy giá đất lên cao kinh hoàng (giá đất ở Thủ đô khu trung tâm - vùng lõi Thủ đô - thuộc loại cao nhất nhân loại).
Băm nát đô thị - tiêu tốn nguồn lực
Cuối năm, đứng “bên rìa” thị trấn đang lớn - rộng, Hà Nội Thủ đô, mà thấy nao nao. Nếu như nhìn chập chờn trong khoảng “đỉnh” một tòa nhà cao tầng nơi phía bắc Hà Nội, thôi thì cũng mừng trước lớp lớp các khối bê tông ken xấp tham gia nhau. Hà Nội ta đã cao hơn, nơi ở sang hơn phổ thông.
Còn ví như nhìn ở khoảng tàu bay hạ độ cao chuẩn bị tiếp đất lại thấy những cảm giác khác. Tồn tại lô nhô khu nhà thấp tầng san sát, líu ríu, ken dày trong thành phố, tồn tại những “mảng quà” cần tô lại. Còn giả dụ trực tiếp “đảo một vòng” Thủ đô, tâm sự khi đó mới thật là… tâm can. Các số liệu báo cáo cho thấy, diện tích đất dành cho giao thông còn quá khiêm tốn. 7 quận nội thành của Thủ đô cũ có tổng diện tích 83km2, nhưng chỉ có 5,2km2 diện tích đường (chiếm đoạt 6,18%). Thống kê này ở ngoại ô còn "tệ" hơn, chỉ 0,9% quỹ đất được sử dụng cho giao thông.
Sự manh mún càng biểu hiện rõ khi đô thị sản xuất lan với tốc độ cao theo chiều rộng. Thiếu kiến tạo thành phố, chắp vá trong quy hoạch đã làm mặt tiền phổ biến TP bị băm nát bởi tình trạng chia lô, nhà ống rậm rạp. Từ thị trấn lớn, nhân bản đến các đô thị nhỏ khiến giờ đây tìm đất xây những nơi công cộng, bệnh viện, tiệm tạm hóa… trở thành nan giải. Hàng trăm nghìn tỷ đồng ngân sách - nguồn lực của nước nhà - đã bị ném tham gia cho việc giải tỏa xây dựng cầu, mở các con phố, khiến cho các nhà cửa thoát nước, trạm ô tô buýt, metro, chợ…
Nghịch lý hơn, số đông tuyến tuyến đường vòng đai chưa kịp xây xong đã trở thành con đường nội ô. Các luồng liên lạc gắn kết (hàng hóa - kho tàng - bến bãi - Hoa phượng đỏ sông, biển, hàng không…) gần như lâm tham gia ngõ cụt. Chả hạn rõ nhất là gắn kết giữa phi trường Nội Bài với Hà Nội, tình trạng đô thị “nuốt” các trục đường vòng đai ở Thủ đô.
Xe máy, chia lô nhà ống đã biến Thủ đô biến thành một chợ lớn. Và Thủ đô biến thành 3.600 phường thị trấn với dân số tăng gấp đôi, dân số khống chế trong quy hoạch hơn 10 năm trước nhanh chóng bị phá sản. Các nguồn lực của TP cứ dồn mãi cho phóng thích mặt bằng, chống ngập, tạo dựng đường, chống ùn tắc giao thông, ô nhiễm không gian… Điều đó cũng đồng nghĩa rằng, vòng luẩn quẩn chưa thể hoàn thành khi mà góc nhìn cũng quẩn quanh vòng vo với những ích lợi trước mắt.
Tất cả những vấn nạn kể trên là hậu quả của việc lờ đờ trễ dự báo, quy hoạch và các chính sách, luật ban hành không khả thi, thiếu thực tiễn trong quản lý sản xuất đô thị.
Kinh nghiệm của các nước nhà chiến thắng trong sản xuất thành phố cho thấy, “phải khác biệt dành đầu tiên xây dựng hệ thống kỹ thuật hạ tầng đô thị, đó là nền tảng của đô thị”. Phổ thông nhà ý tưởnrg thành phố chắc chắn “đầu tư cho chuỗi hệ thống này là cho tạo ra, cho mai sau”. Với Thủ đô, tương lai có nhẽ khó khăn hơn nhiều - bởi nhìn chung chúng ta vẫn chưa chống đỡ nổi các khủng hoảng hiện tại (do vốn, kỹ thuật, nhân lực) ví như không có một cuộc cách mạng thực thụ trong ngành sống còn của thị trấn: Phát hành hạ tầng kỹ thuật thành phố.
Đọc thêm: Máy bơm ly tâm giá rẻ
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét